​

DRECHTSTEDEN– Begin oktober 2026 is de centrale bibliotheek, die het hoofdkantoor is van bibliotheken in twaalf gemeentes in de Drechtsteden,  veertig jaar aan de Groenmarkt te vinden. Het jubileum markeert een bijzondere periode.

Wie historische foto's ziet van voor de vestiging van de centrale bibliotheek aan de Groenmarkt, ontdekt dat het ook hoorde bij belangrijke, ingrijpende stadsvernieuwing in de jaren tachtig van de vorige eeuw. 

Veertig jaar bieb aan de Groenmarkt is wel een historisch feit, maar zal vooral geruisloos voorbij gaan.

* De centrale stadsbibliotheek voor stads en regio staat aan de Groenmarkt in een historie van veertig jaar. Gebouw Americain was vroeger ook de naam. Binnenkort volgt de verhuizing en krijgen Johan en Cornelis de Witt andere buren bij de Visbrug.


Na 127 jaar naar multi functioneel gebouw

De eerste openbare bibliotheek van Nederland, met een historie die terug gaat tot 1899, staat immers aan de vooravond van de verhuizing naar het Dordthuis aan de Spuiboulevard. Het gebouw dat wordt verlaten, is aangekocht door de gemeente Dordrecht.

Een verandering is ook dat Bas Hüsstege half november Ankie Kesseler zal opvolgen als directeur/bestuurder van de bieb met vestigingen in twaalf gemeentes.

* Ankie Kesseler: Veertig jaar actief in de bibliotheekwereld en zeventien Dordtse jaren met ook de rol als directeur/bestuurder. Vroeger was het een stichting met een bestuur. Tegenwoordig is er een regionale raad van toezicht.  Een citaat over de intentie van de bieb van Ankie: "De bieb is een plek waar jij jezelf kunt ontwikkelen en waar iedereen welkom is."

Verhuizing Groenmarkt - Dordthuis

De komende tijd worden vooral de stappen gezet voor de verhuizing van Groenmarkt naar Dordthuis aan de Spuiboulevard. Een datum voor de officiële opening is (nog) niet bekend gemaakt. De komst van de nieuwe "bewoners"  van het Dordthuis zal stap voor stap gaan. "Het ziet er schitterend uit", zeggen mensen die al mochten komen kijken in het Dordthuis van zeven verdiepingen. De echte officiële opening zal of nog in 2026 zijn of doorschuiven naar 2027. Daarover is geen actuele informatie bekend. 

Het IN DORDRECHT MAGAZINE noemt in het herfstnummer wel dat de opening van VVV Dordrecht half november in het Dordthuis is. Daarbij wordt geschreven: "Het wordt een frisse. inspirerende plek". 

De bieb stond al lang op de lijst van nieuwe gebruikers. De gemeenteraad van Dordrecht besloot acht jaar geleden al dat de hoofdvestiging Groenmarkt onderdeel ging worden van het Dordthuis. Dan werd eerst het nieuwe Stadskantoor genoemd (bericht 15 mei 2017).

Het oude Stadskantoor staat inmiddels vanaf 1969 in een historie van 57 jaar en voldoet niet meer aan de eisen van deze tijd. (zie foto hieronder)

​

Multi functioneel gebouw

In de loop van de tijd werd duidelijk, dat er verschillende activiteiten gingen verhuizen naar het Dordthuis. Voor de bouw is wellicht in totaal wellicht rond 135 tot 140 miljoen euro nodig. De eindafrekening is door het college van burgemeester en wethouders voor de gemeenteraad  nog niet gemaakt

Dat houdt ook in, dat verschillende culturen met een eigen geschiedenis onder één dak komen aan de Spuiboulevard. Het ontwerp Dordthuis, dat internationaal is bekroond, moet  helpen om het nieuwe hart van de stad te worden met veelkleurige verbindingen en inspirerende ontmoetingen.

Met de komst van het Dordthuis krijgt de bibliotheek een nieuwe, innovatieve dimensie. Een belangrijke rol daarin is weggelegd voor de interactieve schermen die straks door het hele gebouw te vinden zijn, zo meldt de stadsbibliotheek.

Het Dordthuis dat 7 verdiepingen telt is ontworpen door bekend Deens architectenbureau Schmidt Hammer Lassen, 




Veertig jaar centrale bibliotheek Groenmarkt

Voor de stad Dordrecht markeert de Achterom periode van de bieb, die veertig jaar geleden werd ingewisseld voor de centrale vestiging Groenmarkt met ook een eigen cultuur wel een belangrijke ontwikkeling.  In de loop van de tijd werd ook de naam de bibliotheek AanZet ingevoerd.

In de eigen geschiedschrijving staat: In 1970 vormen drie Dordtse bibliotheken, de algemene, christelijke en rooms-katholieke bieb, samen een nieuwe bibliotheek op Achterom 5. Dat komt met een flinke klus: de drie verschillende catalogi en uitleenadministraties moeten worden samengebracht. De collectie wordt ook op orde gebracht. 

* De oude voorzijde van de vestiging Groenmarkt (ook bekend onder de naam Americain) voor de verhuizing in 1986. Wat na de verhuizing van de bieb naar het Dordthuis de nieuwe bestemming wordt, ligt in handen van de gemeente (foto beeldbank)

* De vestiging van de centrale bibliotheek was ook van groot belang voor de stadsvernieuwing. Directeur Trijntje Kuitert staat in 1985 op de foto van de voorzitter van het bestuur van de stichting, oud gemeentesecretaris Piet J. Neef. De beeldbank dateert de foto van Ad Molendijk op 11 maart 1985. In de jaren 1985 en 1986 worden de panden De Gulden Os en De Groene Kar aan de Groenmarkt 153 ingrijpend verbouwd. Aan de achterzijde komt nieuwbouw.

* Een kwart eeuw tot 1998 was Trijntje Kuitert as directeur het gezicht van de centrale vestigingen aan Achterom en aan de Groenmarkt. De beeldbank dateert de foto van Anne Pool op januari 1987 na de verhuizing. Trijntje werd geboren op 22 januari 1941 in Tilburg. Ze overleed in Dordrecht op 15 februari 2019 en werd begraven in Tilburg op Vredehof.
​
Kwart eeuw het gezicht van de bieb.

Trijntje Kuitert was in totaal aan het Achterom en de Groenmarkt een kwart eeuw de directeur. Daarom werd zij ook gezien als een iconisch gezicht van de bibliotheek. Het idee van een leeszaal, zoals in historische foto's aan de Wijnstraat in de gebouwd de Boterbeurs, werd ingewisseld nog nieuwe mogelijkheden.
Na het vertrek van Trijntje overbrugden Olivia Sprock en Liesbeth van Eck als directeuren tien jaar tot 2009. Dan begint het tijdperk Ankie Kesseler.

Zij staat half november in zeventien jaar  Dordtse en regionale (bieb) geschiedenis. De bibliotheek heeft zich verder heeft ontwikkeld tot een centraal, betrouwbaar informatiepunt. De centrale bibliotheek liet de veranderingen in de tijd zien toen in 2024 en 2025 werd stilgestaan bij 125 jaar historie

* Portret van Petronella Albertina Louisa (Nel) Snouck Hurgronje (1875–1959). Ze was de eerste echte vrouwelijke hoofdredacteur/directeur en pionierende bibliothecaresse van de eerste moderne openbare bibliotheek in Nederland.

Opening Groenmarkt 6 november 1986. Sluiting in de pen

Na de verhuizing veertig jaar geleden was de opening 6 november 1986. Om dit ook te vieren kwam er achter de bieb een naamswijziging: Een plein werd het C.Buddingh' plein genoemd om de in november 1985 overleden dichter en ereburger te eren. De koppeling met de centrale bibliotheek was toen een argument om wat werd gezien als pleintje achteraf toch aan te wijzen als (literaire) herinnering aan C.Buddingh'.
Aan de zijde van de Varkenmarkt werd later een gedicht van Buddingh' aangebracht: Hier op dit eiland.

Overigens: Het stadsthema dat in 2025 werd gelanceerd – het begint in Dordrecht – raakt minstens in twee feiten de historie van de bieb. Naast dat het in de boeken staat als stad met de oudste openbare bibliotheek van Nederland schreef een dochter van Dordrecht ook geschiedenis: Nel Snouck Hurgronje. 

Haar portret kan meereizen van Groenmarkt naar Spuiboulevard: In de bibliotheek aan de Groenmarkt in Dordrecht hangt ook nog een muurschilderij van de grondlegster van de bibliotheek, dat is gemaakt door Nina Valkhoff.  Verder werd zeven jaar geleden op internationale wereldvrouwdag (8 maart) voorgesteld haar ook te vernoemen met een straat in de openbare ruimte. Ze stond op een lijst met tien dochters van Dordt. Vijf vrouwen uit de medische hoek zijn inmiddels vernoemd op de plek waar eens vanaf 1971 ziekenhuis Refaja te vinden was.

* Vanaf half november is Bas Hüsstege de nieuwe directeur/bestuurder van de Bibliotheek in twaalf gemeentes  Als directeur-bestuurder zal hij leiding geven aan de 180 werknemers en 700 vrijwilligers van de bibliotheekorganisatie, die 30 vestigingen heeft in twaalf gemeenten.